TAŞÇI: “DIŞİŞLERİ BU SESSİZLİĞİ AÇIKLAMALI”

İYİ Parti Tekirdağ Milletvekili Selcan Taşçı, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Dışişleri Bakanlığı bütçe görüşmelerine Fener Rum Patrikhanesi üzerinden kapsamlı eleştirilerde bulundu.

Taşçı, Türkiye’nin Lozan’dan bu yana süregelen patrikhane politikasında “kağıt üzerinde değişiklik olmasa da fiilî bir esneme yaşandığını” söyleyerek Dışişleri Bakanlığı’nın tutumunu sert sözlerle hedef aldı. Görüşmelerde söz alan Taşçı, son dönemde Fener Rum Patriği Bartholomeos’un uluslararası toplantılarda “ekümenik patrik” sıfatıyla ağırlanmasının Türkiye’nin iç hukuku, Lozan dengesi ve mütekabiliyet ilkesi açısından ciddi sorunlar yarattığını belirtti.

“LOZAN’DA YAZMIYOR DEMEK YETMEZ; LOZAN TUTANAKLARI VAR”

Taşçı, Dışişleri Bakanlığı’nın önceki yazılı yanıtında “Lozan Antlaşması’nda Patrikhanenin statüsüne ilişkin bir hüküm bulunmadığı” vurgusunun yapıldığını hatırlatarak, bu yaklaşımın eksik ve yanıltıcı olduğunu söyledi. Milletvekili Taşçı, Lozan Barış Konferansı tutanaklarında patrikhanenin yalnızca Türkiye’deki Rum Ortodoks cemaatinin dinî ihtiyaçlarına hizmet edeceği, siyasi faaliyette bulunmayacağı ve uluslararası bir otorite statüsü taşımayacağı yönünde açık mutabakat bulunduğunu ifade etti. “Bu mutabakat yokmuş gibi davranılamaz” diyen Taşçı, “Devletlerin beyanları ve tutanaklar Lozan’ın ayrılmaz bir parçasıdır. ‘Metinde yok’ deyip meseleden sıyrılmak mümkün değildir. Patrikhanenin yetki alanı İstanbul, Gökçeada ve Bozcaada’yla sınırlıdır; Hristiyan aleminin tamamı değildir” ifadelerini kullandı.

“ANAYASA AÇIK, YARGITAY KARARI ORTADA”

İYİ Partili Taşçı, Trabzon’da patriğe “Ekümenik Patrik Bartholomeos” yazılı forma verilmesine tepki gösteren Fatih Kaymakamlığı’nın açıklamasını hatırlatarak “Kaymakamlık açıkça söyledi: Patrikhanenin ‘ekümenik’ sıfatı Türkiye’de hukuken yoktur. Yargıtay 4. Daire kararı da aynı şeyi söylüyor. Egemen bir devlet, çoğunluğa tanımadığı bir ayrıcalığı azınlık kurumuna veremez. Bu Anayasa’ya aykırıdır” dedi. İYİ Parti Milletvekili, Dışişleri Bakanlığı’nın bu konuda “teolojik terminoloji” savunması yapmasını da eleştirerek, “Patriğin İstanbul’a ‘Konstantinopolis’ demesi, devlet başkanlarıyla protokol görüşmeleri yapması nasıl ilahiyat çalışması olabilir?” diye sordu. Taşçı, Patrik Bartholomeos’un Ukrayna Barış Konferansı’na “ekümenik patrik” sıfatıyla katılarak devlet başkanlarıyla aynı protokol çizgisinde yer aldığı iddialarını hatırlattı. Dışişleri Bakanlığı “resmî temas yapılmadığını” açıklamış olsa da, toplantı listelerinde patrikhanenin uluslararası bir aktör gibi kaydedildiğini söyleyen Taşçı: “Bir memurun görüştüğü isimler listesinde patriğin, yabancı liderlerle aynı kategoriye konduğunu görüyoruz. Bu, Türkiye’nin tanımadığı bir statünün fiilen kabul ettirilmesidir” dedi.

“BU, TEOLOJİ DEĞİL, SİYASİ HAFIZA İNŞASI”

Selcan Taşçı, Patrik Bartholomeos’un uluslararası konuşmalarında 1918–1921 dönemine ve özellikle sözde “1920 Genelgesi”ne yaptığı göndermelerin Türkiye açısından kabul edilemez olduğunu vurguladı. “Patrikhanenin o dönemdeki misyonu İstanbul’un Yunanistan’a bırakılmasıydı” diyen Taşçı, şu soruyu yöneltti: “Biz İstanbul’u vermek niyetinde değilsek, bu tarihsel atıflara neden tepki göstermiyoruz? Bu, teolojik bir tartışma değil, siyasi hafıza oluşturma girişimidir” dedi. Milletvekili Taşçı, Patrikhanenin yetki alanının Türkiye sınırlarıyla belirli olduğunu hatırlatarak, Yunanistan’ın Paris Antlaşması’na aykırı şekilde silahlandırdığı Sömbeki Adası’na yardımcı piskopos atanmasına tepki gösterdi. “Görev alanı İstanbul, Gökçeada, Bozcaada’dır. Sömbeki’de piskopos atamak neyin teolojisidir? Bu, uluslararası yetki iddiasının fiilen genişletilmesidir” ifadelerini kullandı.

27–30 Kasım’da Türkiye’yi ziyaret etmesi beklenen Papa Francis’in İznik’te Patrik Bartholomeos ile bir araya geleceğini hatırlatan Taşçı, toplantının patrik tarafından “ekümenik” vurgusuyla duyurulmasını eleştirdi: “Bu, Türkiye’nin tanımadığı bir unvanın uluslararası alanda pekiştirilmesi anlamına gelir. Dışişleri bu konuda sessiz kalamaz” ifadelerini kullandı. Taşçı,“Resmî devlet politikamız değişmedi diyoruz ama fiilen değişiyor. Patrikhanenin uluslararası alanda kullandığı sıfat, protokolde gördüğü muamele, Türkiye’nin iç hukuku ve Lozan çerçevesiyle çelişmektedir. Dışişleri Bakanlığı’nın bu konuda daha net, daha tutarlı ve daha kararlı bir tutum alması gerekir” sözleriyle konuşmasını sonlandırdı.